Emigracioni, Paketa e të drejtave të përbashkëta

Sistemi edukativ në Itali është një shërbim publik, i garantuar nga Shteti për të mirën e përgjithëshme, duke u bazuar në Nenin 34 të Kushtetutës ku thuhet: "SHKOLLA ESHTE E HAPUR PER TE GJITHE".

Ndjekja e shkollës është e detyrueshme dhe falas nga 6 deri në 15 vjec ( neni 34,paragrafi 2 i Kushtetutës : "Ndjekja e shkollës fillore, të paktën për tetë vjet është e detyrueshme dhe falas".

Sistemi edukues i drejtohet mbi të gjitha të rinjve, që duhet detyrimisht të ndjekin shkollën për nentë vjet (nga 6 deri 15 vjec); edhe një i rritur mund të përfitojë nga sistemi edukativ për të marë një titull shkolle,pëer të mësuar një profesion ,ose për tu pasuruar nga ana kulturore.

Egziston detyrimi shkollor si për fëmijët italianë ashtu edhe për fëmijët e huaj (edhe kur s'kanë permesso di soggiorno). Këta kanë të drejtë ,por edhe detyrim që të ndjekin shkollën dhe që të marin pjesë në jetën e komunitetit shkollor. Prindërit janë të detyruar që të rregjistrojnë fëmijët e tyre në shkollë dhe të krijojnë kushtet që ata të ndjekin mësimet.

Në mënyrë të vecantë në periudhën e fillimit të qëndrimit në Itali,minorët mund të ndodhen në vështirësi për shkak të njohjes të pakët të gjuhës italiane, për shkak të problemeve që lindin në marëdheniet me shokët dhe mësuesit, etj. Në këto raste, prinderit mund ti drejtohen drejtorit ose presidentit të shkollës, i cili mund të kërkojë mësues për ndihmë ose asistentë shoqëror. Kohët e fundit disa shkolla kanë filluar të bashkëpunojnë me ndërmjetësat kulturor shoqëror-edukativ (shkollor), të cilët lehtësojnë ambientimin e fëmijëve të huaj në shkollat tetëvjecare të detyrueshme.

Studentët që kanë nje permesso di soggiorno të regullt në Itali mund të regjistrohen e ndjekin shkollën edhe mbasi të kenë mbaruar shkollën e detyrueshme, të japin provime dhe të regjistrohen në Universitet.

Ligji për Emigracionin ( Neni 34,paragrafi 21.40/1998) thotë që:
"Komuniteti shkollor mirëpret ndryshimet gjuhësore dhe kulturore si një vlerë që bazohet në respektin reciprok, në shkëmbimet midis kulturave dhe në tolerancën,prandaj propozon dhe favorizon nisma që synojnë në mikpritjen, mbrojtjen e kultures dhe gjuhës të vendit nga vjen dhe në realizimin e aktiviteteve të përbashketa ndërkulturore".

Të huajt që kanë mbaruar një shkollë në vëndin e tyre mund të kërkojnë që kjo shkolle t'ju njihet edhe në Itali

Rruga që duhet ndjekur për këtë njohje është e nderlikuar, është e ndryshme në varesi të shkollës që ka mbaruar.

Hapi i parë për njohjen e shkollës është paraqitja e diplomes origjinale në Konsullatën Italiane në vëndin tënd, e cila verifikon vërtetësinë dhe nivelin që i korespondon në Itali (neni 48 i regullores së zbatimit të Ligjit për emigracionin, nr.394 të vitit 1999).

Procedura e njohjes së titullit të studimeve që ke kryer në vëndin tënd është aq e gjatë dhe e komplikuar, sa që shumë të huaj preferojne të fillojnë nga e para shkollën në Itali. Në tregun e punës në Itali, një diplomë italiane shikohet me sy të mirë sepse nënkupton njohjen e kulturës italiane dhe gjithashtu të gjuhës italiane (të folur e të shkruar).

Edhe për të rriturit janë parashikuar mundësi për tu shkolluar.
Shkollimi për të rriturit ka erdhur si ide për herë të parë për punëtorët italianë (p.sh. punetorë, fshatarë) që në fëmini nuk kanë patur mundësi të ndjekin një shkollë. Sot është një mjet i rëndësishem edhe për të huajt.

Shkollimi për të rriturit kryhet nga shteti ose nga privatët.Eshtë e mundur të marësh një listë të propozimeve për shkollim pranë Retheve (Regioni), Bashkive (Comuni) dhe Drejtorive Shkollore (Distretti Scolastici).

Kurset zakonisht zgjasin një vit.Në përgjithesi mund të ndiqen:

Kurs kundër analfabetizmit,e barasvlefshme me shkollën fillore;
Kurs kulturor, për të mbaruar shkollën tetëvjecare që është e detyrueshme.Kjo diplomë të jep mundësinë që të regjistrohesh në kurse profesionale të organizuara nga Regione;
Kurse nate të shkollës së mesme , për të lehtësuar ndjekjen e atyre që punojnë paradite;
Kurse specializimi (informatikë,gjuhë të huaja,etj.);
Kurse profesionale që kryhen nga Regione,në përgjithesi janë falas,zgjasin 1-2 vjet.Janë një mjet shumë i rëndësishëm për të marë një profesion që të krijon mundësitë për të gjetur një punë.

Sistemi i shkollimit profesional ka si qellim që ti ofrojë atij që ndjek kurset, një kualifikim profesional që të mund ta përdorë në fushën e punës. Profesionet mund të jenë të sektorëve të ndryshëm: tregëti,shërbime, artizanat.

Ky sistem shkollor është në varësi të Regionive që përgatisin një Plan Vjetor të Shkollimit Profesional. Kurset e parashikuara në këtë Plan realizohen:

drejtpërdrejt nga Regione nëpërmjet Qëndrave të Shkollimit Profesional;
nga shkolla profesionale private që kanë marëveshje me Regione

Kurset mund të jenë:

kurse që përsëriten: regjistrimi kryhet cdo vit nga 01 deri 31 korrik
kurse të programuar: janë të financuara nga Bashkimi Europian dhe nuk kanë një skadencë të fiksuar më parë.

Ndjekja e kurseve në përgjithësi është falas,në disa raste është parashikuar një pagesë orare (për të mbuluar shpenzimet si dhe aboneja e autobuzit).
Disa kurse të organizuara nga privatët mund të jenë me pagesë.

Përfituesit:

ai që ka mbaruar shkollën tetëvjecare, shkollën e mesme, universitetin
të papunët
ata që nuk kanë pasur asnjëherë punë
të punësuarit për specializim e rikualifikim profesional
kategori të pambrojtura( ish të burgosur,invalidë, emigrantë, të sëmurë mendorë)

Kërkesat minimale për tu pranuar janë njohja në një nivel të mirë të gjuhës italiane, të kesh mbaruar shkollën tetëvjecare, të kesh mbushur 15 vjec

Të gjithë të huajt që nuk i përkasin Bashkimit Europian, që janë në Itali me një leje qëndrimi të rregullt ose në pritje të rinovimit të lejes së qëndrimit dhe që kryejnë një aktivitet pune të varur(subordinato), të pavarur(autonomo) ose janë regjistruar në Qëndrat e Punës ;si dhe të huajt me leje qëndrimi të rregullt për motive familjare, azil politik, azil humanitar; ose në pritje për adoptim,marje në ngarkim(affidamento),për marje shtetësie,janë të detyruar të regjistrohen në SSN (Sistemin Shëndetësor Kombëtar).
Me regjistrimin në SSN qytetarët e huaj përfitojnë ,në fushën e shëndetësisë,të njëjtat të drejta dhe detyra që ju njihen edhe qytetarëve italianë.Shërbimi shëndetësor i garantohet personit që ka leje qëndrimi dhe familjarëve që ai ka në ngarkim.
Regjistrimi kryhet pranë ASL (Ndërmarja Shëndetësore Lokale- Ambulanca e Zonës)ku ke banesën (residenza)dhe skadon në një kohë me skadimin e lejes së qëndrimit.
Të huajt që nuk kanë detyrimin për tu regjistruar në SSN (me leje qëndrimi për studime, turizëm, zgjedhje banimi, për motive fetare, afari, misione, etj.) duhet të sigurohen për rrezikun e sëmundjes, aksidentit ose për shtatëzani pranë një shoqërie sigurimesh private e vlefshme në Itali, ose një regjistrim vullnetar në SSN, në këtë rast shërbimi shëndetësor garantohet edhe për femijët në ngarkim. Ky regjistrim ka një vlefshmëri vjetore dhe duhet rinovuar.

Të gjithë të huajve,edhe nëse nuk jane në rregull me lejen e qëndrimit,që ndodhen përkohesisht në teritorin italian, ju garantohet shërbimi spitalor për rastet e urgjencave dhe mjekimet ambulatore më të rëndësishme (edhe ato që zgjasin në kohë) për sëmundje dhe aksidente
Gjithashtu garantohet:

Mbrojtja gjate shtatëzanisë dhe deri sa fëmija mbush gjashtë muaj;
Mbrojtja e shëndetit të fëmijes minor
Vaksinimet dhe ndërhyrjet ndërkombetare të parandalimit të sëmundjeve
Parandalimi,diagnostikimi dhe mjekimi i sëmundjeve ngjitëse.

Nëse të huajt janë të varfër sherbimi sigurohet pa kosto në ngarkim të tyre,me përjashtim të atyre që kanë të parashikuar pagesën e një takse (ticket). Gjëndja e varfërise duhet deklaruar duke plotësuar formularin përkatës. Të huajt e parregullt për të përfituar nga sherbimet që ofron SSN duhet të regjistrohen nëpërmjet një kodi njohës i quajtS.T.P. .(I huaj Present Përkohësisht), i vlefshëm në gjithë teritorin italian. Ky kod është pa emër dhe mund të përdoret vetëm për qëllime shëndetësie.
Të huajt e parregullt ose klandestin, mund t'ju drejtohen strukturave të shëndetësise pa patur frikë që kjo do sjellë si pasojë njoftimin e policisë. Përjashtohen rastet kur eksistojne elementë që nënkuptojnë kryerjen e një krimi, në këtë rast mjekët janë të detyruar të dërgojnë një relacion me shkrim zyrave kompetente .

Kush dëshëron të vijë në Itali për tu kuruar duhet që më parë të marë një vizë hyrje dhe një leje qëndrimi për kura mjekësore.
Për këtë duhet:

një deklaratë nga struktura shëndetësore italiane që ke zgjedhur(spital ose klinikë shtetërore ose private me marëveshje me shtetin) ku vërteton llojin e mjekimit dhe parashikimin për kohën që duhet
të derdhen në favor të strukturës shëndetësore të zgjedhur, një depozitë si garanci, e barabartë me 30% të kostos së përgjithshme të parashikuar për shërbimin mjekësor që kërkohet
· Dokumentacioni që provon se ke ku të banosh dhe të ushqehesh jashtë strukturës shëndetësore si dhe për kthimin në atdhe të semurit dhe të shoqëruesit nëse ka një të tillë.